TÜRKİYE’DE SON 20 YILIN BİLANÇOSU: CEBİMİZDEKİ RAKAMLAR VE HAYATIMIZDAN EKSİLENLER
Bir ülkenin 20 yılını tek bir paranteze sığdırmak zordur. Ama geriye dönüp baktığımızda, Türkiye’nin hem siyasette hem de ekonomide nereden nereye geldiğini görmek; neyi kazanıp neyi kaybettiğimizi anlamak için yeterli.
Son yirmi yıl, bu topraklar için hem büyük dönüşümlerin hem de derin hayal kırıklıklarının hikâyesi oldu. Peki, bu uzun yolculukta bilançonun artı ve eksi hanelerinde neler var?
Ne Kazandık?
- Altyapı ve Hizmet Sıçraması: Otoyollar, köprüler, yüksek hızlı tren hatları ve şehir hastaneleri… Türkiye, fiziksel altyapı anlamında Cumhuriyet tarihinin en büyük yatırım hamlelerinden birini yaşadı. Günlük hayatı kolaylaştıran dijital kamu hizmetleri (e-Devlet) ve ulaşım ağları bu dönemin en belirgin kazanımı.
- Savunma Sanayiinde Yerlilik: Siyasetin ötesinde, devlet politikasına dönüşen en somut başarı savunma sanayi oldu. İnsansız hava araçlarından yerli yazılımlara kadar dışa bağımlılığın %80’lerden %20’lere düşürülmesi, Türkiye’ye jeopolitik masalarda ciddi bir hareket alanı kazandırdı.
- Merkez-Çevre İlişkisinde Eşitlik: Muhafazakar ve dindar kesimlerin kamusal alandaki temsiliyet engelleri (başörtüsü yasağı vb.) ortadan kalktı. Yıllarca “çevre”de tutulan geniş kesimler, devlet mekanizmasında ve toplumsal hayatta asli unsur haline geldi.
- Bölgesel ve Küresel Görünürlük: Türkiye, Afrika’dan Kafkaslar’a, Balkanlar’dan Orta Doğu’ya kadar kendi bölgesinde oyun kurucu ya da oyun bozan bir aktör olarak varlığını hissettirdi.
Neleri Kaybettik?
- Ekonomik İstikrar ve Alım Gücü: 2000’lerin başındaki “2023’te dünyanın ilk 10 ekonomisine girme” hedefinden, bugün yüksek enflasyon ve eriyen Türk Lirası gerçeğine uyandık. Orta sınıfın neredeyse yok olduğu, servet transferinin derinleştiği ve gençlerin “ev-araba alma hayali” kuramadığı bir ekonomik iklime sürüklendik.
- Kurumsal Hafıza ve Meritokrasi: Siyasetteki “güçler ayrılığı” ilkesinin zayıflaması; yargı bağımsızlığı, Merkez Bankası gibi özerk kurumların güvenirliği ve liyakat ilkeleri üzerinde derin yaralar açtı. Kararların hızlandığı iddia edilen sistemde, kurumsal kontrol mekanizmaları zayıfladı.
- Kutuplaşma ve Toplumsal Huzur: Siyaset dili hiç olmadığı kadar sertleşti. “Biz ve onlar” ayrımı, toplumun kılcal damarlarına kadar sirayet etti. Sosyal dokumuzdaki bu zedelenme, ortak paydalarda buluşmamızı her geçen gün daha da zorlaştırıyor.
- Genç Beyinler ve Gelecek Umudu: Son dönemin en acı kaybı belki de insani sermayemiz oldu. Doktorlar, mühendisler, yazılımcılar ve nitelikli gençler; daha iyi bir hayat ve özgürlük arayışıyla rotayı yurt dışına çevirdi. “Beyin göçü”, bir ülkenin geleceğinden çalınan en büyük sermayedir.
Nereden Nereye?
20 yıl önce Türkiye, küreselleşen dünyanın yükselen yıldızı, “AB üyesi olmaya aday, demokratik reformlar yapan” bir ülkeydi. Bugün ise beton altyapısını tamamlamış ama ekonomik güvencesini ve hukuki öngörülebilirliğini kaybetmiş, kendi içine kapanık bir mücadele veriyor.
Kazanılan köprülerden geçiyoruz ama cebimizdeki para o köprünün bastığı zeminden daha hızlı kayıyor. Devasa binalarımız var ama içini dolduracak nitelikli adalet, eğitim ve özgürlük iklimini yaratmakta zorlanıyoruz.
Günün sonunda; otoyollarımız ve İHA’larımız oldu ama orta sınıfımızı, alım gücümüzü ve gençlerimizin yarınlara olan inancını kaybettik. Türkiye’nin önündeki en büyük ödev; beton ve çelikten ibaret olmayan, insan odaklı, adil ve özgür bir geleceği yeniden inşa etmektir.
Zeynal Selahattin Alptekin
Meritokrasi’nin kelime anlamı: Yönetim gücünün ve toplumsal statülerin zenginlik veya soya değil; bireysel yetenek, çaba ve liyakate dayandığı sistemdir. Kelime anlamı olarak “yetenek ve liyakatle yönetilen” anlamına gelir. Temeli işin ehline verilmesine, kayırmacılığın önlenmesine ve fırsat eşitliğine dayanır
News
